ΑΘΗΝΑ – [του Γ. Χατζηδοπαυλάκη /ΑΠΕ-ΜΠΕ] [Φώτος: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνειο/ NTUA]
Ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής ΔΑΙΔΑΛΟΣ τίθεται σε λειτουργία, ενώ τα επίσημα εγκαίνιά του θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου. Εγκατεστημένος στο νέο Κέντρο Δεδομένων στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, θα παρέχει υπολογιστικούς πόρους σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς.
Το έργο αποτελεί πρωτοβουλία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και υλοποιείται από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET). Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 58,9 εκατ. ευρώ. Το έργο εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και χρηματοδοτείται με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του NextGenerationEU και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC JU.
Η μετρημένη επίδοση του ΔΑΙΔΑΛΟΥ φτάνει τα 85,69 petaflops, κατατάσσοντάς τον στην 31η θέση παγκοσμίως στη λίστα TOP500 και στην 23η θέση της Green500 ως προς την ενεργειακή αποδοτικότητα. Παράλληλα, αποτελεί τον πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, το οποίο συνδέει την υπολογιστική υποδομή με τις ανάγκες ανάπτυξης εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
«Μπαίνει στην πρίζα ο Δαίδαλος. Στην ουσία πλέον ξεκινούν οι τελικές ρυθμίσεις και τίθεται σε λειτουργία. Ο Δαίδαλος είναι ένα μηχάνημα που μπορεί να εκπαιδεύσει μοντέλα. Υπάρχουν πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικοί φορείς αλλά και επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν κάτι στο μυαλό τους ή έχουν δοκιμάσει σε μικρότερη κλίμακα κάτι, αλλά θέλουν πλέον χώρο, χρόνο και προφανώς χωρίς κόστος, για να εκπαιδεύσουν τα μοντέλα τους. ‘Αρα αυτό θα λειτουργήσει ως Pharos. Θα καλέσει πιο δυνατά, πιο ανοιχτά πλέον όλο αυτό το οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης να φτιάξει μοντέλα, να πειραματιστεί με μοντέλα. Αυτό που έρχεται μετά, είναι το πού τρέχουν αυτά τα μοντέλα. Γιατί και εδώ πάλι το οικονομικό ζήτημα μπαίνει μετ’ επιτάσεως. Δεν είναι φθηνή ιστορία η τεχνητή νοημοσύνη», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.
Και συνέχισε: «Τον Οκτώβριο ξεκινά η δημοπράτηση του δεύτερου μηχανήματος στην Κοζάνη, το οποίο θα είναι εξίσου ισχυρό μηχάνημα κυρίως όμως για να τρέξει τα μοντέλα αυτά. Μέχρι τότε βέβαια, τα μοντέλα μπορούν να τρέχουν σε υποδομές που διαθέτει ο Pharos αλλά φέρνουμε ένα εξίσου δυνατό μηχάνημα γιατί οι ανάγκες θα πολλαπλασιαστούν. Τα μοντέλα, τα οποία θα εκπαιδευτούν αυτά τα χρόνια θα χρειαστεί μετά κάπου να τρέξουν με αξιώσεις. Οπότε τότε νομίζω θα είναι και η στιγμή που θα μπορέσουμε να βάλουμε σε λειτουργία και το δεύτερο μηχάνημα. Παράλληλα, φυσικά, υπάρχουν και άλλα μηχανήματα. Για παράδειγμα υπάρχει ο Ίκαρος που δεν είναι τόσο γνωστός και είναι το καινούργιο μηχάνημα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. ‘Αρα και αυτό μπαίνει στο γενικότερο οικοσύστημα και κάτω από την ομπρέλα του Pharos προκειμένου και εκεί να μπορέσουμε συμπληρωματικά με τον Δαίδαλο να δώσουμε υπηρεσίες σε όλη αυτή την κοινότητα».
** Πώς λειτουργεί ένας υπερυπολογιστής **
Ένας υπερυπολογιστής αποτελείται από πολλές ισχυρές υπολογιστικές μονάδες που λειτουργούν ταυτόχρονα και συνεργάζονται ως ενιαίο σύστημα. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εκτελεί σύνθετους υπολογισμούς και να επεξεργάζεται μεγάλους όγκους δεδομένων σε πολύ μικρότερο χρόνο από έναν συμβατικό υπολογιστή.
Ανάλογα με την εφαρμογή, μια εργασία που θα απαιτούσε εβδομάδες ή μήνες μπορεί να ολοκληρωθεί σε ώρες ή ημέρες. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, τις επιστημονικές προσομοιώσεις και την ανάλυση δεδομένων μεγάλης κλίμακας, καθώς και για εφαρμογές που απαιτούν την εξέταση πολλών διαφορετικών σεναρίων.
Μέχρι σήμερα, ελληνικές ερευνητικές ομάδες, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις που χρειάζονταν μεγάλη υπολογιστική ισχύ συχνά αναζητούσαν πρόσβαση σε υποδομές του εξωτερικού. Η λειτουργία του ΔΑΙΔΑΛΟΥ διευρύνει τις δυνατότητες εκτέλεσης τέτοιων εργασιών εντός της χώρας, επιτρέποντας την ανάπτυξη ερευνητικών έργων και εφαρμογών που απαιτούν σημαντικούς υπολογιστικούς πόρους.
** Εφαρμογές στην πολιτική προστασία, την υγεία και τη βιομηχανία **
Στον τομέα της πολιτικής προστασίας και της μελέτης της κλιματικής αλλαγής, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ μπορεί να υποστηρίξει προσομοιώσεις υψηλής ανάλυσης για φυσικές καταστροφές. Μια ερευνητική ομάδα μπορεί, για παράδειγμα, να εξετάζει την πιθανή εξέλιξη μιας πυρκαγιάς υπό διαφορετικές καιρικές συνθήκες, μεταβάλλοντας παραμέτρους όπως η ένταση του ανέμου. Η υπολογιστική ισχύς επιτρέπει την εξέταση περισσότερων σεναρίων σε μικρότερο χρόνο και με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Στην υγεία, μια ελληνική νεοφυής επιχείρηση μπορεί να χρησιμοποιήσει την υποδομή για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που αναλύουν ιατρικές εικόνες, όπως ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες. Η ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών προϋποθέτει την επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και επαναλαμβανόμενους κύκλους δοκιμών και αξιολόγησης, διαδικασίες που μπορούν να επιταχυνθούν με τη χρήση ισχυρών υπολογιστικών συστημάτων.
Αντίστοιχα, ένα πανεπιστημιακό εργαστήριο μπορεί να επεξεργαστεί μεγάλες συλλογές ελληνικών κειμένων και να εκπαιδεύσει γλωσσικά μοντέλα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γλώσσας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να αναπτυχθούν εφαρμογές προσαρμοσμένες στις ανάγκες της χώρας, χωρίς να περιορίζονται σε γενικές λύσεις που έχουν σχεδιαστεί για γλώσσες με πολύ μεγαλύτερο όγκο διαθέσιμων δεδομένων.
Στη βιομηχανία, η υπολογιστική ισχύς μπορεί να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία ψηφιακών διδύμων (digital twins) προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών. Οι επιχειρήσεις μπορούν να προσομοιώνουν διαφορετικές συνθήκες πριν προχωρήσουν στην πραγματική κατασκευή, να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα νωρίτερα και να βελτιώνουν τον σχεδιασμό, περιορίζοντας τον χρόνο και το κόστος.
Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν, επίσης, τη βιοϊατρική έρευνα, τη φυσική, τη χημεία, την ανάπτυξη νέων υλικών, τα κλιματικά μοντέλα, την ανάλυση δεδομένων μεγάλης κλίμακας και την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
** ΔΑΙΔΑΛΟΣ και PHAROS: Η υπολογιστική ισχύς και η αξιοποίησή της **
Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού AI Factory PHAROS. Οι δύο υποδομές έχουν διακριτούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους: ο υπερυπολογιστής παρέχει την απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ, ενώ το PHAROS οργανώνει την πρόσβαση σε αυτήν και τη συνδυάζει με δεδομένα, εργαλεία, τεχνογνωσία, τεχνική υποστήριξη και συνεργασίες.
Στόχος είναι να μπορούν επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικές ομάδες να αξιοποιούν τους διαθέσιμους πόρους για την ανάπτυξη και την αξιολόγηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης. Η σύνδεση της υπολογιστικής ισχύος με τα δεδομένα και την επιστημονική γνώση διευκολύνει την αξιοποίηση της υποδομής από το οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας.
Το PHAROS φέρνει την Ελλάδα ανάμεσα στις 14 χώρες παγκοσμίως που διαθέτουν υποδομές αυτής της κλίμακας για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών εντάσσεται στην κατεύθυνση που έχει θέσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της χώρας στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Στόχος είναι η Ελλάδα να μην περιορίζεται στη χρήση τεχνολογιών που αναπτύσσονται στο εξωτερικό, αλλά να διαθέτει τις υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό για τη δημιουργία νέων εφαρμογών.
** Στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού **
Το νέο Κέντρο Δεδομένων στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του ΕΜΠ. Στον χώρο όπου λειτουργούσε παλαιότερα μια βιομηχανική υποδομή έχει εγκατασταθεί πλέον ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ, με σκοπό να υποστηρίξει τις σύγχρονες ανάγκες της έρευνας και της τεχνολογίας.
Η υποδομή μπορεί να αξιοποιηθεί από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα για σύνθετες επιστημονικές προσομοιώσεις, από νεοφυείς επιχειρήσεις για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης και από επιχειρήσεις για την ανάπτυξη και τη δοκιμή νέων προϊόντων και υπηρεσιών.
Όπως τονίζεται σε κάθε ευκαιρία από την ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, με τον ΔΑΙΔΑΛΟ, η Ελλάδα αποκτά εντός των συνόρων της υπολογιστικούς πόρους μεγάλης κλίμακας, τους οποίους μπορούν να αξιοποιήσουν ερευνητικοί και επιχειρηματικοί φορείς για έργα που μέχρι σήμερα συχνά απαιτούσαν πρόσβαση σε αντίστοιχες υποδομές του εξωτερικού.
