Του Σεβ. Μητροπολίτου Νέας Ιερσέης κ. Αποστόλου
Το Ψυχοσάββατο δεν είναι απλώς «ημέρα μνήμης», αλλά ομολογία πίστεως ότι η Εκκλησία είναι ένα Σώμα που υπερβαίνει τα όρια του θανάτου. Οι ζώντες και οι κεκοιμημένοι κοινωνούν στην ίδια χάρη, γιατί «ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών, αλλά ζώντων».
Η προσευχή για τους κεκοιμημένους εκφράζει αυτή την κοινωνία αγάπης και τη βεβαιότητα ότι ο θάνατος δεν διακόπτει την εκκλησιαστική σχέση.
Η Εκκλησία προσεύχεται υπέρ αναπαύσεως των ψυχών, όχι ως «μαγική πράξη», αλλά ως ικεσία στο έλεος του Θεού. Το Ψυχοσάββατο τονίζει: – ότι η σωτηρία είναι δώρο της θείας φιλανθρωπίας, – ότι η μετάνοια και η θεραπεία του ανθρώπου έχουν αιώνια προοπτική, – ότι το τελικό κριτήριο είναι η Ανάσταση και η Κρίση του Χριστού, όπου όλα φωτίζονται από την αγάπη Του.
Το Σάββατο είναι ημέρα αναπαύσεως και μνήμης των κεκοιμημένων, με κορύφωση το Μέγα Σάββατο. Τα κόλλυβα (ο σπόρος που «πεθαίνει» για να καρποφορήσει) είναι εικόνα της Αναστάσεως: ο θάνατος δεν είναι τέλος, αλλά πέρασμα προς την αφθαρσία.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει ότι η προσευχή και η ελεημοσύνη υπέρ των κεκοιμημένων δεν είναι μάταιες, η Εκκλησία τις τελεί «οὐκ εἰκῇ», αλλά με πίστη ότι ο Θεός ενεργεί σωτηριωδώς υπέρ αυτών.
Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας στη λειτουργική του παράδοση διακρίνεται καθαρά η μνημόνευση ζώντων και κεκοιμημένων μέσα στην ίδια ευχαριστιακή αναφορά, δείχνοντας ότι όλοι ανήκουν στην ίδια ελπίδα.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος μιλά για το μυστήριο του θανάτου μέσα στο φως της Ανάστασης, υπογραμμίζοντας ότι η μνήμη των κεκοιμημένων στην Εκκλησία είναι ομολογία πίστεως στην τελική αποκατάσταση.
Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής με τη θεολογία της «ανακεφαλαιώσεως» των πάντων εν Χριστώ, μας βοηθά να δούμε ότι ολόκληρη η κτίση -ζώντες και κεκοιμημένοι- πορεύεται προς την τελική μεταμόρφωση.
Αγαπητοί μου, το Ψυχοσάββατο είναι: – πράξη αγάπης προς όσους «εκοιμήθησαν», – ομολογία πίστεως στην Ανάσταση, – μαρτυρία ελπίδας ότι κανείς δεν χάνεται από τη μνήμη του Θεού.
Δεν «αλλάζουμε» τον Θεό με τις προσευχές μας, ανοίγουμε την καρδιά μας στο έλεός Του και επιβεβαιώνουμε ότι η Εκκλησία ζει ήδη από τώρα την ενότητα του ουρανού και της Γης.
