ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ – του Πέτρου Κασφίκη, ΤΟ ΒΗΜΑ –
Πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια ο Περικλής συνόψισε την ισχύ της Αθήνας με μια φράση που πέρασε στην ιστορία. «Μέγα το της θαλάσσης κράτος». Η δύναμη μιας χώρας δεν βρίσκεται μόνο στη γη που κατέχει, αλλά στους θαλάσσιους δρόμους που ελέγχει.
Στον σημερινό κόσμο, όπου ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί ξανά τις ενεργειακές ροές και οι θαλάσσιοι δρόμοι αποκτούν κρίσιμη στρατηγική σημασία, ο Αμερικανός αναλυτής Ρίτσαρντ Γκόλντμπεργκ πιστεύει ότι αυτό το «μέγα το της θαλάσσης κράτος» μπορεί να επαναφέρει την Ελλάδα στο επίκεντρο της στρατηγικής σκέψης στην Ουάσιγκτον.
«Ο πόλεμος στο Ιράν είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στο οποίο η Ελλάδα θα μπορούσε να περάσει στα βιβλία της ιστορίας και να γίνει η αγαπημένη χώρα του Ντόναλντ Τραμπ», σημειώνει ο Γκόλντμπεργκ μιλώντας στο «Βήμα».
Νυν ανώτερος σύμβουλος στη δεξαμενή σκέψης Foundation for Defense of Democracies (FDD) και πρώην διευθυντής στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου για την αντιμετώπιση των όπλων μαζικής καταστροφής του Ιράν, ο Ρίτσαρντ Γκόλντμπεργκ κινείται σήμερα κοντά στους κύκλους που διαμορφώνουν την ενεργειακή στρατηγική της Ουάσιγκτον και θεωρείται ένας από τους «αρχιτέκτονες» του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας στον Λευκό Οίκο.
Θα μπορούσε η τρέχουσα κρίση να μετατρέψει την ελληνική ναυτιλιακή βιομηχανία σε στρατηγικό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών για τη διασφάλιση της ροής των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών;
Ο πόλεμος στο Ιράν είναι ακόμη ένα κεφάλαιο στο οποίο η Ελλάδα θα μπορούσε να περάσει στα βιβλία της ιστορίας και να γίνει η αγαπημένη χώρα του Ντόναλντ Τραμπ στον κόσμο. Χρειαζόμαστε πλοιοκτήτες που να είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες ώστε να συνεχίσουν να κινούνται τα δεξαμενόπλοια. Θα παρέχουμε ασφαλιστική κάλυψη με κρατική εγγύηση και συνοδεία δεξαμενόπλοιων από το αμερικανικό στρατιωτικό ναυτικό. Μπορούμε ακόμη και να τα φέρουμε υπό αμερικανικό νηολόγιο, αν αυτό κάνει κάποιους να αισθάνονται πιο άνετα. Είναι μια επιλογή υψηλού ρίσκου, αλλά με ακόμη μεγαλύτερη ανταμοιβή. Και πιστεύω ότι, αν υπάρχει κάποιος που έχει το θάρρος να το κάνει, είναι η ελληνική ναυτιλιακή βιομηχανία.
Το ρωσικό φυσικό αέριο συνεχίζει να εισέρχεται στις ευρωπαϊκές αγορές, προκαλώντας ανησυχίες για την εμπορική βιωσιμότητα του Κάθετου Διάδρομου. Θα πρέπει η Ουάσιγκτον να εξετάσει την επιβολή κυρώσεων σε χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό αέριο μετά τη μεταβατική περίοδο;
Πιστεύω ότι θα πρέπει να υπάρξουν αυστηροί όροι ώστε να εξαναγκάσουμε να γίνει η μετάβαση από το ρωσικό φυσικό αέριο σε εναλλακτικές προμήθειες, κυρίως σε αμερικανικό φυσικό αέριο μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Θα πρέπει να υπάρξουν αξιόπιστα βήματα που να αποδεικνύουν ότι πραγματοποιούνται επενδύσεις, ότι συνάπτονται συμφωνίες προμήθειας και ότι λαμβάνονται μέτρα για την ανάπτυξη υποδομών επαναεριοποίησης όπου αυτό είναι απαραίτητο, ώστε να καταδειχθεί ότι υπάρχει μια πορεία με σαφή ημερομηνία κατά την οποία η κάθε χώρα θα απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο. Αν αυτό δεν είναι απολύτως σαφές και αυστηρό, υπάρχει ο κίνδυνος να βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα συνεχίσουν να βασίζονται δυστυχώς στο ρωσικό αέριο. Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου είναι προς το αμερικανικό αλλά και ευρωπαϊκό συμφέρον από την άποψη της ασφάλειας.
Υπάρχουν προηγούμενα παραδείγματα όπου λάβαμε υπόψη τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς και των υποδομών σε μια χώρα, καθώς και τον ρυθμό με τον οποίο μπορούμε να απαιτήσουμε να απομακρυνθεί πλήρως από μια συγκεκριμένη πηγή ενέργειας. Θα πρέπει να προσπαθήσουμε να τηρήσουμε μια προθεσμία, αν αυτό είναι εφικτό. Αν όλοι μπορούν να απεξαρτηθούν μέχρι την καταληκτική ημερομηνία, τότε θα πρέπει να το επιτύχουμε. Αν όμως, για κάποιο λόγο, υπάρχει μια αξιόπιστη αιτιολόγηση για την ανάγκη περισσότερου χρόνου, τότε, κατά περίπτωση, εφόσον βλέπουμε αξιόπιστα βήματα και ένα σαφές χρονοδιάγραμμα, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε προσωρινές εξαιρέσεις.
Η Ελλάδα έχει περάσει από την περιφέρεια στο επίκεντρο των ενεργειακής διαφοροποίησης της Ευρώπης. Πώς αξιολογεί η Ουάσιγκτον τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας στο ευρύτερο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα;
Αυτή μπορεί να είναι μία από τις πιο δραματικές και εντυπωσιακές ιστορίες αναστροφής πορείας στον κόσμο σήμερα. Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, η Ελλάδα πέρασε από το να θεωρείται χώρα υπό επιτήρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μια χρεοκοπημένη οικονομία, στο να μετατραπεί σε κεντρική αρτηρία της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Πραγματικά αξίζει αναγνώριση τόσο η αποφασιστικότητα του ελληνικού λαού, ο οποίος πέρασε μια πολύ δύσκολη περίοδο λιτότητας για να φτάσει σε αυτό το σημείο, όσο και οι διαδοχικές πολιτικές και οικονομικές ηγεσίες που είχαν τη διορατικότητα να μετατρέψουν την Ελλάδα σε κόμβο ενεργειακών υποδομών και μεταφορών.
Σήμερα βλέπουμε την Ελλάδα ως έναν από τους σημαντικότερους κόμβους ροής ενέργειας στον κόσμο. Όχι μόνο στον άξονα βορρά προς νότο, στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και στον άξονα ανατολής προς δύση, καθώς εξετάζουμε σχέδια υποδομών για την ολοκλήρωση του Great Sea Interconnector (ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ) στην Ανατολική Μεσόγειο, προς τη Μέση Ανατολή και στη συνέχεια προς τον ευρύτερο διάδρομο του IMEC. Πολλά πράγματα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή και η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων.
Αναμένετε διαρκή αμερικανική στήριξη για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και πώς βλέπει η Ουάσιγκτον την αντίθεση της Τουρκίας στο έργο;
Πιστεύω ότι θα υπάρξει διαρκής στήριξη. Υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός εμπλεκομένων που στο παρελθόν δεν είχαν εκφραστεί και τώρα, είτε δημόσια είτε σε ιδιωτικές συζητήσεις, λένε ότι αυτό είναι κάτι θετικό για τις περιφερειακές υποδομές. Έχω ακούσει Αιγυπτίους να μιλούν πολύ θετικά υπέρ του GSI, βλέποντας τη μεγαλύτερη εικόνα του πώς η Αίγυπτος ενσωματώνεται στη δυναμική της ενέργειας και της ηλεκτρικής ισχύος στην περιοχή. Προφανώς αυτό υπάρχει ήδη στον τομέα του φυσικού αερίου με την επαναεριοποίηση στην Αίγυπτο και τη μεταφορά προς την Ελλάδα. Και θα μπορούσε να υπάρξει και σε επίπεδο δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας.
Έχουμε δει επίσης να αυξάνονται οι συζητήσεις γύρω από αυτό στο πλαίσιο του IMEC και της ενσωμάτωσης του ηλεκτρικού δικτύου από τη Σαουδική Αραβία μέχρι την Ελλάδα. Το έχουμε δει να συζητείται και στο πλαίσιο της Γάζας και του Συμβουλίου της Ειρήνης, καθώς και σε σχέση με το τι θα μπορούσε να προσφέρει εκεί το GSI. Το έχουμε δει επίσης στο πλαίσιο της Συρίας. Και εδώ υπάρχει σχεδόν μια ειρωνεία, καθώς υπάρχει σημαντική τουρκική παρουσία και επιρροή στη Συρία. Κι όμως, το GSI που θα συνδεόταν με εκείνο το αραβικό δίκτυο διασύνδεσης βορρά νότου θα μπορούσε να βοηθήσει στην αύξηση της ηλεκτρικής παροχής προς τη Συρία και στη σταθεροποίηση της χώρας.
Υπάρχουν λοιπόν ολοένα και περισσότερες σκέψεις και εμπλεκόμενοι που βλέπουν την αξία του GSI. Πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη αμερικανική συμμετοχή στο έργο από τον ιδιωτικό τομέα. Δεν θα πρέπει να είναι απλώς ένα τοπικό έργο. Θα πρέπει να υπάρξει συμμετοχή διεθνών και πολυεθνικών εταιρειών ή επενδυτών που μπορούν να προσφέρουν πρόσθετη αξία, ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στο έργο και τελικά οι Τούρκοι να γνωρίζουν ότι είναι κάτι που θα προχωρήσει και ότι δεν μπορούν να παρέμβουν σε αυτό.
Δημοσιεύματα αναφέρουν μια πιθανή μεγάλη ενεργειακή συμφωνία ΗΠΑ-Τουρκίας που συνδέεται με την έγκριση των F-35 στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. Γνωρίζετε κάποιο συγκεκριμένο ενεργειακό σχέδιο των Ηνωμένων Πολιτειών που να αφορά την Τουρκία;
Έχω δει τα δημοσιεύματα. Πιστεύω ότι υπάρχουν ενεργειακά έργα που εξυπηρετούν τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και θα μπορούσαν να περάσουν μέσω της Τουρκίας. Ορισμένα από αυτά σχετίζονται με τη διευθέτηση των διαφορών μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας. Κάποια άλλα σχετίζονται με υποδομές που αφορούν τη στήριξη των Κούρδων στο βόρειο Ιράκ και τη διασφάλιση ότι ο αγωγός Ιράκ και Τουρκίας θα είναι λειτουργικός. Υπήρξαν επίσης συζητήσεις για άλλους τρόπους στήριξης της Συρίας μέσω της Τουρκίας με αμερικανική υποστήριξη. Επομένως υπάρχουν αρκετά πιθανά έργα.
Δεν νομίζω ότι θα πρέπει να το βλέπουμε ως ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Διότι το θέμα της ενεργειακής κυριαρχίας είναι το πρίσμα μέσα από το οποίο η Ουάσιγκτον εξετάζει αυτά τα ζητήματα. Και μάλιστα αυτό αυξάνει τη διαπραγματευτική μας ισχύ απέναντι στον Ερντογάν, ώστε να μπορούμε να του πούμε: “δείτε πόσα πράγματα συμβαίνουν που ωφελούν την Τουρκία στον τομέα των ενεργειακών υποδομών. Για ποιον λόγο θα θέλατε να έρθετε σε σύγκρουση με τη Chevron στην Ανατολική Μεσόγειο; Για ποιον λόγο θα στεκόσασταν απέναντι στο GSI που εμείς υποστηρίζουμε;”. Επομένως νομίζω ότι όλα αυτά εντάσσονται στα αμερικανικά συμφέροντα. Το ζήτημα των F-35 είναι ένα ευρύτερο θέμα που έχει να κάνει με την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και πρέπει να αντιμετωπιστεί ξεχωριστά.
Ο Πέτρος Κασφίκης είναι διαπιστευμένος ανταποκριτής στον Λευκό Οίκο και στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τον τηλεοπτικό σταθμό MEGA και την εφημερίδα Το Βήμα. Για τις τελευταίες εξελίξεις από την Ουάσιγκτον μπορείτε να κάνετε εγγραφή στο κανάλι του στο YouTube: youtube.com/c/PKas?sub_confirmation=1
